Iolanthe (Lustrumconcert 2009)

Lichtvoetige feeën en pompeuze politici. Mannen met een positie, maar vrouwen met de echte macht. Een onschuldig weesmeisje dat door hertogen en graven begeerd wordt, maar de voorkeur geeft aan een eenvoudige herder. Het zijn de ingrediënten van de hilarische light opera Iolanthe (1882) van Gilbert en Sullivan. En natuurlijk overwint de liefde, maar pas nadat allerlei hindernissen zijn genomen.

• Fotoserie van Chris Eijkholt
• Fotoserie van Eric Hammacher

Het verhaal

Vijfentwintig jaar voor het begin van de opera is de fee Iolanthe ter dood veroordeeld omdat zij in strijd met de feeënwetten was getrouwd met een sterveling. De Feeënkoningin had dit vonnis echter verzacht tot levenslange verbanning op voorwaarde dat Iolanthe haar echtgenoot zou verlaten en nooit meer contact met hem zou hebben.
Haar zoon Strephon, half fee half sterveling, is opgegroeid als een herder. Hij is verliefd op Phyllis, een weesmeisje onder voogdij van het Hogerhuis. Zij beantwoordt Strephons liefde, onbewust van zijn halfslachtige natuur. Ondertussen is het gehele Hogerhuis, en dan vooral haar voogd de Lord Chancellor, verliefd geraakt op Phyllis.

Aan het begin van de opera halen de feeën hun koningin over om Iolanthe te vergeven en haar uit ballingschap terug te roepen. Iolanthe verschijnt en laat de feeën kennis maken met haar zoon Strephon. Als de herder vertelt dat hij ondanks het verzet van de Lord Chancellor graag wil trouwen met Phyllis belooft de Feeënkoningin hem te helpen.
Dan komt het voltallige Hogerhuis het toneel op. De edelen doen een beroep op de Lord Chancellor om Phyllis uit te huwelijken aan de edelman aan wie zij de voorkeur zal geven. Het maakt niet uit wie dat zal worden. Phyllis komt op en verklaart dat ze haar hart geschonken heeft aan een herder met wie ze ook wil trouwen. Boos weigeren de edelen dat en vertrekken met Phyllis.
Op het toneel verschijnt Iolanthe in liefdevol gesprek met haar zoon. Maar aangezien zij net als alle feeën het uiterlijk heeft van een zeventienjarig meisje, krijgen Phyllis en de edelen een volkomen verkeerde indruk. Ze geloven dan ook niet dat Strephon trouw is en Phyllis besluit toch maar met een van de twee hoogste edelen te trouwen, Tolloller of Mountararat.

De feeën nemen wraak door Strephon naar het Parlement te sturen en een betovering uit te spreken, waardoor de Lords iedere wet moeten goedkeuren die Strephon voorstelt. Dat leidt zelfs tot een wet die aan iedereen toegang tot het Hogerhuis verschaft op basis van intelligentie in plaats van op afkomst alleen. De Lords zijn diep geschokt en smeken de feeën niet zover te gaan, maar vergeefs.
Als Strephon enorm succes heeft in het Parlement, vragen de Lords aan de feeën om alles weer in de oude toestand terug te brengen. Een van de Lords zingt een lied ter verklaring. Aangezien de feeën inmiddels zelf allemaal verliefd zijn geworden op de edelen, willen ze dat best doen, maar het is te laat om Strephon nog een halt toe te roepen. De Koningin is geschokt door de vrouwelijke zwakheid van haar feeën en terwijl ze toegeeft dat ook zij gevallen is voor de charmes van de wacht bij Westminster, verzekert zij iedereen dat zij sterk zal blijven.

Tolloller en Mountararat komen intussen tot de ontdekking dat als een van hen beiden met Phyllis trouwt, ze vanwege de familietraditie gedwongen zullen zijn met elkaar te duelleren op leven en dood. Uit naam van hun vriendschap zien ze dan ook af van Phyllis. Lord Chancellor heeft een slapeloze nacht achter de rug, aan het eind waarvan hij besluit zelf met Phyllis te trouwen. Strephon bekent aan Phyllis dat hij half fee is en ze besluiten zo snel mogelijk te trouwen.

Ze halen Iolanthe over om voor hen bij de Lord Chancellor te pleiten. Dat doet ze, en tenslotte maakt ze zichzelf bekend als zijn vroegere vrouw. Daardoor overtreedt ze opnieuw de feeënwet en roept de doodstraf over zich af. Maar alle andere feeën zijn intussen getrouwd met de edelen van het Hogerhuis en verdienen dus ook de doodstraf. Om uit de impasse te raken die dan ontstaat, suggereert de Lord Chancellor, als slimme jurist, dat de feeënwet simpel aangepast kan worden door toevoeging van het woordje 'niet': feeën die niet met een sterveling trouwen moeten sterven. Om haar leven te redden trouwt de Feeënkoningin met wachtsoldaat Willis. Alle stervelingen veranderen in feeën en gezamenlijk vliegen ze naar Sprookjesland.

Deze voorstelling werd mede mogelijk gemaakt door de bijdragen van: